ETFE Strüktürler

ETFE Sistemlerin uygulamasında dikkat edilecek konular oldukça çeşitlidir. Yapı elemanı olarak kullanılan sistemlerin strüktürel taleplerinin belirlenmesi gerekir. Bu sisteme sadece zati ağırlık dikkate alarak yaklaşılmamalı, sistemin iç basınç ve/veya germe kuvvetlerinin ana taşıyıcı sistemdeki reaksiyonları dikkate alınmalıdır. Taşıyıcı sistem belirlenirken, her türlü olumsuzluğun dikkate alınacağı tecrübeli bir mühendislik yaklaşımı gerekmektedir. ONART bu sürecin her aşamasında tüm ekibiyle projeleri titizlikle ele almaktadır.

MALZEME olarak ETFE:

ETFE (Etilen Tera Fluoro Etilen) ince bir film/folyo olarak üretilmektedir. Malzeme, 100mikron ila 250/300mikron kalınlık arası şeffaf (%96)olarak, ya da renkli üretimi yapılmaktadır. Güneş kontrolü gereksinimi olan projelerde şeffaf olam malzemenin yüzeyinde bir ilave işlem yapılarak malzemeye baskılanabilir olma özelliği katılmaktadır. Standart baskı desenleri (yaklaşık %50, gümüş gir puanlama) olduğu gibi arzu edilirse özel desenler de sipariş edilebilir.

UYGULAMA SİSTEMLERİ:

ETFE Malzemesi kullanılarak üretilecek sistemler iki ayrı kategoride değerlendirilebilir.

* Tek katmanlı uygulamalar Mekanik germe uygulanmalıdır.

* Çok katmanlı (2-5) uygulama Pnömatik germe uygulanmalıdır.

Tek Katmanlı Uygulamalar: Asma Germe Sistemlerdeki yaklaşımla incelenmelidir. Malzemenin öngerme ve çevresel yükler altında değerlendirilmesi gerekmektedir. ETFE malzemesi diğer izotropik malzemeler gibi davranmaz. Elastik davranışından dolayı genellikle halat ağı ile desteklenmelidir. Uygulama alanı yastık sistemlere göre daha dardır.

Çok Katmanlı Uygulamalar:

Yastık sistemler olarak ta adlandırılan çok katmanlı ETFE uygulamalarında yastıklar çerçevede genellikle bir aluminyum profil ile ana taşıyıcı sisteme sabitlenmetedir.

ETFE yastıklarda, hava desteği sayesinde yaklaşık 220Pa iç basınç sürekli olarak korunmaktadır. Bu iç basınç yastığa stabilite ve izolasyon özelliği sağlamaktadır. Yastığın içindeki basınç sensörler yardımıyla sürekli ölçülmektedir ve basınç kaybında hava destek sistemi (blower sistemi) gerekli basınca ulaşıncaya kadar devreye girmektedir. Basıncı sağlayan hava genellikle dış ortamdan alınmakta ve kurutularak bir çeşit hava tesisati ile yastığa ulaştırılmaktadır. Dikdörtgen yastıklarda kritik açıklık yaklaşık 3,50m dir.

NEDEN ETFE:

ETFE Sistemler genellikle cam sistemlerle karşılaştırılan sistemlerdir. Çatı ya da cephe uygulamalarında cama oranla çeşitli avantajlar sunmaktadır. En belirgin farkı ETFE malzemenin yastık olarak uygulandığında sagladığı izalasyon özelliği ve hafifliğidir. Sistemin hafif olması, ana taşıyıcı sistemin maliyetini de etkilemektedir. Cam taşıyıcı sistem, aynı proje dikkate alındığında ETFE ile uygulanmış olana göre daha ağır çıkmaktadır.

Diğer ETFE Sistem Özellikleri:

Isı İzolasyon:

Tek katmanlı bir ETFE malzemesi ortalama 5.6 w/m2K olan U değerine sahiptir, ancak üç katmanlı bir yastık sistem 1.96 w/mK olan bir U değerine ulaşabilir ki be değer üç katmanlı yatay cam uygulamasından daha iyidir. (Cam firmalarının kullandıkları cam ısı geçirim değerleri düşey camlar için belirtilen değerlerdir ve bu değerler yatay cam kullanımında dikkat çekecek şekilde farklılık göstermektedir.) Ayrıca yastıkların ısı izolasyon özellikleri yastıklardaki katman sayısını artırarak (en fazla 5 katman) daha da iyi hale getirilebir.

Işık Geçirimi:

ETFE Foil is naturally a very transparent material and transmits light across the entire visible light region (380-780nm). A single layer of medium weight ETFE has an approximate 85% light transmission, although multiple layers will lead to a small reduction.

Transmission across the ultraviolet range (320- 380nm) is also very good (approx 83-88%) and therefore allows plants and vegetation underneath to thrive.  It is also important to note that the film absorbs a large proportion of infra red light transmitted, a quality which can be exploited to improve buildings energy consumption.

ETFE Malzemesi genellikle şeffaftır (%96)……..

Güneş Kontrol:

Yukarıda belirttildiği gibi ETFE malzemesi şeffaftır ancak yine de çok değişik seçeneklerle bu şeffaflık kontrol edilebilmektedir.

Baskı: Değişik desen seçenekleriyle malzemenin ışık geçirimi azaltılabilir.

Renklendirme: ETFE malzemede değişik renk seçenekleri mevcut olsa da şeffaf malzeme kadar hızlı temin edilemeyebilir. Renkli ETFe ile şeffaf ETFe değşişik görsel etki amacıyla birlikte de kullanilabilir. Beyaz ETFE malzemesi güneş parlamasını önlediği gibi aynı zamanda ışık geçirimi ve izolasyon değerini korumaktadır.

Yüzey Taraması: Malzemenin üretim safhasında yapılabilen yüzey işlemleri malzemenin özelliklerini çeşitlendirebildiği gibi ışık geçirimini de etkilemektedir. Bu işlemler malzeminin görünümünü mata çevirerek, yüzeyde ışık ve yansıtma oyunlarına mükemmel bir özellik katmaktadır.

Katman Sayısı: ETFE yastıklarda katman sayısı ışık geçiriminin etkilendiği bir başka parametredir. Çok katmanlı yastıklarda hareketli orta katman ve baskı yardımıyla yapının ışık ihtiyacına yönelik güneş ışığı miktarı yönetilebilir. Bu durum, yapının iç ortam ihtiyacını dikkate alarak dış ortam koşullarına göre kendini ayarlaması anlamına gelir.

Ömür: ETFE malzeme UV’den ve çevresek etkilerden etkilenmediği için uzun ömürlüdür. Varolan ETFE sistemlerin ömrü her ne kadar çok uzun olmasa da labaratuvar ortamlarında yapılan yaşlandırmalar sonucu ve günümüzdeki en eski yapıları dikkate alarak ETFE ni ömrünün 50 yıldan fazla olduğunu söyleyebiliriz.

Hava Destek ve Kontrol Sistemi

Hava destek sistemi yastıkların herbirine hava girişini sağlayan sistemin emniyetini kontrol eden sistemdir. Yastıklara sürekli bir hava desteği gerekli değildir sadece yastık basınç değişimlerinde hava destek sistemi devreye girer. Bu sebeple enerji sarfiyatı minimaldir. Genellikle sistem çift fanlı ve elektrik motorlu bir sistemle çalışır. ETFE yastık sisteminin toplam hava ihtiyacına göre bir hava destek sistemi projelendirmesi yapılmalıdır ve buna uygun cihaz seçimi yapılmalıdır. Hava destek sisteminde bulunan fanlar ihtiyaç halinde; dönüşümlü ve tek olarak sistemi besler. İlk kurulum, iklimsel ihtiyaç veya bir olası sorunda fanlar birlikte çalışırlar. Sistemin nemi alınmış hava ile beslenmesi yastık içinde olası kondenzasyon sorunlarını ortadan kaldırır. Tipik bir hava destek cihazı (blower) 1.2mx1.2mx1m ebatlarında bir kabin içerisine yerleştirilir. Kabin bina içinde ya da dışında ETFE yastık sistemin yakın bir lokasyonda konumlandırılmalı ve hava destek sistemi bu pozisyona uygun olarak projelendirilmeli ve hesaplanmalıdır.

Kuş Önlemleri: ETFE Sistemlerin genellikle uğradığı hasarlar kuşlar tarafından oluşmaktadır. Kuşların oluşturabileceği küçük delikler sistemin stabilitesini genellikle bozmaz, çünkü sisdtemin sahip olduğu otomatik algılama sistemi hafif basınç kaybını farkederek bu durumu telafi edecek şekilde fan çalışmasını sağlar. Ancak yine de bu durumun oluşmaması için ONART, tüm ETFE sistemlerine kuş tünekleri uygulamaktadır. Özel halatlı bir uygulama ile kuşlar ETFE sistemden uzak tutulmaktadır.

Yangın Dayanımı: ETFE malzemesi çok düşük tutuşma özelliğine sahiptir(270C°) ve kendini sönümleyen bir yapıda olduğu kbul edilir. Bir yangın durumunda malzeme yumuşayacak, açılacak ve oluşan duman dejarjı için boşluk yaratacaktır.Bu durumda çatıda kullanılan malzemenin miktarı önemli değildir çünkü yangında malzeme iç mekana duman oluşturmaz ve damlamaz. Malzeme çeşitli yangın testlerine tabi tutulmuştur ve sonuçlar aşağıdaki gibidir:

  • DIN 4102 Class B1
  • EN 13501-1 Class B-s1,d0
  • NFP 92-505 M2
  • NFPA 701 Pass

Malzemenin yangında tüm olumlu özelliklerine rağmen, her yangında alevlerin ETFE’ya ulaşıp eriteceği garantisi verilemez. Bu sebeple yangın durumunda alternatif hava tahliyesi öngörülmelidir.